Verzekerings-/herverzekeringsondernemingen spelen een belangrijke rol voor de Europese economie. Veel Europese landen, waaronder België, staan in de top 20 van OESO-landen met de hoogste bruto verzekeringspremies, waarbij de Belgische premies in 2017 ongeveer 30 miljard Amerikaanse dollar bedroegen.
De Belgische regering keurde een wetsontwerp goed waarbij de verzekering voor rechtsbijstand fiscaal aftrekbaar zal zijn. Naar verwachting zal dit een fiscale stimulans creëren voor particulieren en een toename van de premies in de komende jaren.
Sinds de financiële crisis van 2008 zijn er talrijke wetgevingsdocumenten gepubliceerd in een poging de markt te reguleren. Van verzekeringsmaatschappijen wordt verwacht dat zij voldoen aan alle toepasselijke wet- en regelgeving, waardoor het werk van compliance officers complexer en veeleisender is geworden.
Verzekering is de overdracht van het risico van een entiteit/persoon aan de verzekeringsmaatschappij in ruil voor premies.
Herverzekering is een verzekering die door een verzekeringsmaatschappij wordt afgesloten om zichzelf te beschermen in geval van een schade.
Bron: OESO
Wat is de reikwijdte van de wettelijke vereisten voor verzekeringsondernemingen?
Het sociaal-economische openbarebelangskarakter van de verzekeringssector impliceert een sterk regelgevend kader, dat waakt over de individuen als verzekeringsconsumenten en polishouders.
Financiële ondernemingen in de verzekeringssector moeten voldoen aan de reeks regels, voorschriften en richtlijnen die zijn vastgesteld door bevoegde toezichthouders zoals bepaald door de geldende wettelijke wetgeving. Financiële solvabiliteit; Consumentenbescherming; Transparantie; Rapportage; Governance; Ethiek; Privacy zijn enkele domeinen van recentelijk uitbreidende regelgeving waaraan verzekerings- en herverzekeringsondernemingen onderworpen zijn.
Het Solvabiliteit II-tijdperk en de Belgische implementatie
Solvabiliteit II Richtlijn (2009/138) introduceerde bepalingen voor schadeverzekeringen, levensverzekeringen en herverzekeringsondernemingen en heeft tot doel transparantie en concurrentievermogen in de verzekeringssector te bevorderen. Het Solvabiliteit II-regime volgt het regime van Bazel II, dat van toepassing is in de banksector. Momenteel is Bazel III van toepassing. Bazel-normen en Solvabiliteit II zijn van toepassing op verschillende sectoren, maar beide teksten regelen -onder andere- kwesties over transparantie, risico's en kapitaal.
Onder Solvabiliteit II moeten de ondernemingen voldoen aan specifieke kapitaalvereisten, governancenormen en toezichtsregels. De EU-Verordening 35/2015 geeft details voor de praktische toepassing van de Richtlijn.
In België werd de Wet van 13 maart 2016 betreffende het statuut van en het toezicht op verzekerings- of herverzekeringsondernemingen (de Solvabiliteit II-Wet) omgezet uit de EU-Richtlijn. Daarnaast behandelen Circulaires en Mededelingen van de Nationale Bank van België (NBB) bepaalde gebieden van de toepasselijke wettelijke vereisten. Twee documenten om te overwegen zijn:
Circulaire 2016/31 (geüpdatet in mei 2020) over governance. Volgens deze Circulaire moeten de entiteiten over een adequaat governancesysteem beschikken dat het gezond beheer van de onderneming waarborgt. De Circulaire geeft richtlijnen over de organisatiestructuur van de entiteiten, de onafhankelijkheid van controlefuncties, het beleid (bv. continuïteitsbeleid), de rapportage aan de overheid. De update voegde een Standaardformulier toe voor het advies van de verantwoordelijke voor de compliancefunctie over de uitbesteding van een kritieke of belangrijke activiteit of functie en een standaard voor het melden van een kritieke of belangrijke uitbesteding aan de NBB.
Circulaire 2012/14 over de compliancefunctie. De Circulaire geeft regels voor compliance professionals en hun taken. De Compliancefunctie moet ervoor zorgen dat de entiteit werkt met eerlijkheid en integriteit, volgens ethische normen en het toepasselijke wettelijke kader.
In België bestrijkt het wettelijk kader lokale ondernemingen, maar ook bijkantoren van ondernemingen uit derde landen die verzekeringsactiviteiten in België uitoefenen. Het komt zeer vaak voor dat verzekeringsgroepen van het ene land merken in andere landen vestigen. In 2018 waren er elf (11) Belgische verzekeringsgroepen onder toezicht van de NBB. Zeven (7) daarvan hebben alleen deelnemingen in Belgische verzekeringsondernemingen (nationale groepen), terwijl vier groepen deelnemingen hebben in ten minste één buitenlandse verzekeringsonderneming (internationale groepen).
De PRIIPs-Verordening: het KID als beschermingsmaatregel voor de beleggers
Een andere verordening die van toepassing is op verzekerings-/herverzekeringsentiteiten is de PRIIPs-Verordening (1286/2014). Volgens de EU-Commissie "PRIIPs bestrijken een reeks beleggingsproducten die samen een markt in Europa vormen met een waarde van tot €10 biljoen."
Aangezien PRIIPS-producten zeer complex kunnen zijn, verplicht deze EU-Verordening degenen die ze verhandelen om retailbeleggers te voorzien van "essentiële-informatiedocumenten" (KID's). Een KID is een document van (maximaal) drie A4-pagina's, dat de naam van het product en de producent, het type doelgroepbeleggers, risico-indicatoren en mogelijke maximale verliezen, de kosten voor de belegger als hij dit product koopt, en de procedure om een klacht in te dienen in geval van een probleem bevat. De Europese Commissie heeft richtsnoeren voor KID's gepubliceerd.
Met KID's probeert de toezichthouder retailindividuen te beschermen tegen het plaatsen van geld in verzekeringsproducten die ze niet volledig begrijpen. De belegger moet in staat zijn de belangrijkste kenmerken, risico's, mogelijke toekomstige prestaties en kosten te vergelijken om een geïnformeerde beslissing te kunnen nemen.
In februari 2019 publiceerde het Gemengd Comité van de Europese Toezichthoudende Autoriteiten (ETA) aanbevelingen met betrekking tot KID's. Volgens de ETA krijgen retailbeleggers "ongepaste verwachtingen" over de mogelijke rendementen die zij kunnen ontvangen. Daarom stellen zij voor dat in het KID een waarschuwing moet worden opgenomen om ervoor te zorgen dat individuen zich volledig bewust zijn van de cijfers die aan hen worden gepresenteerd.
De ETA publiceerde haar technisch advies over de PRIIPS-verordening. Het advies zal door de Europese Commissie worden gebruikt voor het creëren van een strategie voor retailbeleggingen en om de juiste wijzigingen aan het PRIIPs-wettelijk kader aan te brengen. De PRIIPs-regels zullen verplicht zijn voor de fondsensector, vanaf januari 2023. De European Fund and Asset Management Association (EFAMA) publiceerde de herziene versie van de PRIIPs KID Q&A. Het document moet ondersteuning bieden aan Europese fondsbeheerders.
Voor de verdere bescherming van beleggers introduceerde de EU-Commissie de Verzekeringsdistributierichtlijn (2016/97). De richtlijn schetst een adequaat niveau van beleggersbescherming in alle EU-lidstaten. De richtlijn werd in België geïmplementeerd met de wet van 6 december 2018. De wet voorziet in een gold-plating van de Richtlijn op verschillende onderdelen, zoals de regels over belangenconflicten.
De Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA) heeft een rapport gepubliceerd over de doeltreffendheid van de IDD op de Europese markt. Zij merkte op dat er onvoldoende tijd was om de doeltreffendheid van de IDD te controleren. Verdere wijzigingen aan de IDD zullen worden uitgesteld tot het volgende rapport van EIOPA.
De NBB en de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) zijn de twee toezichthoudende autoriteiten voor verzekeringen en herverzekeringen in België. Hoewel andere relevante autoriteiten in de EU, zoals de FCA in het Verenigd Koninkrijk, verder gevorderd zijn, leveren de Belgische autoriteiten een voortdurende inspanning. Zowel de NBB als de FSMA verbeteren in de manier waarop zij informeren, details specificeren en aspecten van het EU- en nationale wettelijk kader in de praktijk brengen. Hun webpagina's (NBB en FSMA) worden informatiever en de toekomst ziet er veelbelovend uit.
