AML/KYC 2026 :Waarom exploderen de meldingen van verdenkingen in België?
Terwijl profielen van gesanctioneerde schepen meer dan verdubbelen en de regulering van digitale activa steeds meer ingeburgerd raakt, ontving de Belgische CTIF in 2025 102.312 meldingen en evolueren compliancekaders voor financiële criminaliteit naar meer integratie, gegevensdeling en snelheid. De uitdaging van 2026 draait daarom niet alleen om technologie: het gaat om de botsing tussen geopolitiek, de snelheid van financiële stromen en de transformatie van financiële modellen — een omgeving waarvoor louter documentaire en statische compliancekaders steeds minder geschikt zijn.
AML/KYC-compliance bevindt zich in 2026 tussen twee dynamieken. De eerste is fragmentatie: de snelle evolutie van sancties, de toename van risico's in verband met schaduwvloten en de ontwikkeling van alternatieve betalingssystemen. Volgens LexisNexis Risk Solutions is het aantal profielen van gesanctioneerde schepen tussen 2023 en 2025 meer dan verdubbeld, terwijl alternatieve betalingssystemen steeds belangrijker worden.
De tweede is integratie. Fraude en witwassen vertonen steeds vaker bepaalde gemeenschappelijke signalen — gecompromitteerde identiteiten, rekeningen die worden gebruikt om snel geld te verplaatsen en ongebruikelijk transactiegedrag — terwijl grensoverschrijdende betalingen sneller worden en digitale activa geleidelijk worden opgenomen in gestructureerde regelgevingskaders. De Financial Stability Board benadrukt in het bijzonder het belang van gegevensdeling, fraudepreventie en doeltreffende sanctiescreening bij grensoverschrijdende betalingen.
België vormt hierbij een bijzonder interessante case. De CTIF ontving 102.312 meldingen in 2025, tegenover 91.487 in 2024, en verwees 1.334 nieuwe dossiers door naar de gerechtelijke autoriteiten, voor een totaalbedrag van €2,13 miljard. De CTIF benadrukt zelf de aanhoudende stijging van het aantal meldingen en de toenemende rol van professionele witwasmechanismen.
Deze stijging betekent echter niet automatisch dat het witwasrisico in dezelfde mate is toegenomen. Een aanzienlijk deel van de meldingen komt vandaag van betalingsinstellingen, waarvan de rol in Europese grensoverschrijdende geldstromen aanzienlijk is geworden. Analyses van het CTIF-rapport 2025 benadrukken met name de rol van platformen in het volume van de meldingen die door de Belgische FIU worden ontvangen.
Tegelijkertijd bouwt AMLA aan het nieuwe Europese toezichtmodel. In 2026 werkt de autoriteit aan de methodologie voor de selectie van entiteiten die onder haar rechtstreeks toezicht zullen vallen, waarbij het rechtstreekse toezicht op maximaal 40 van de belangrijkste financiële instellingen of groepen gepland staat vanaf 2028.
Voor een Belgische CCO bestaat de uitdaging daarom niet langer alleen uit het aantonen dat procedures bestaan. Het gaat erom aan te tonen dat het kader relevante risico's identificeert, meetbare resultaten oplevert, zich aanpast aan nieuwe kanalen en het mogelijk maakt om beslissingen te onderbouwen.
Context & achtergrond
Wat is er veranderd tussen 2024 en 2026?
Het Europese AML-landschap is de afgelopen jaren fundamenteel hervormd. AMLA is in 2025 operationeel geworden en werkt in 2026 verder aan de uitbouw van het Single Rulebook, het bevorderen van convergentie in het toezicht en de voorbereiding van het rechtstreekse toezicht. In 2026 werkt de autoriteit in het bijzonder aan de methodologie voor de selectie van entiteiten die rechtstreeks onder haar toezicht zullen vallen; dit toezicht moet in 2028 van start gaan.
De FATF heeft technische compliance evenmin ingeruild voor effectiviteit: haar vijfde ronde van wederzijdse evaluaties, gebaseerd op de methodologie van 2022, onderzoekt zowel de naleving van de aanbevelingen als de effectiviteit van de maatregelen in de praktijk. Evaluaties die in 2026 worden aangenomen, blijven daarom de resultaten beoordelen die landen behalen in de strijd tegen witwassen, terrorismefinanciering en proliferatiefinanciering.
Ook op het vlak van digitale activa wordt de regelgevingskloof kleiner. In de Europese Unie zijn de meeste MiCA-bepalingen sinds december 2024 van toepassing, terwijl de bepalingen inzake asset-referenced tokens en e-money tokens sinds juni 2024 van toepassing zijn. In het Verenigd Koninkrijk publiceerde de FCA haar definitieve regels in juni 2026, maar het nieuwe Britse regelgevingskader voor cryptoactiva zal naar verwachting op 25 oktober 2027 in werking treden, in plaats van juli 2026. In de Verenigde Staten heeft de GENIUS Act een federaal kader voor payment stablecoins ingevoerd.
De verandering gaat daarom minder over wereldwijde convergentie van regelgeving dan over de geleidelijke normalisering van digitale activa binnen verschillende afzonderlijke nationale regelgevingskaders.
Geopolitiek komt het screeningsdossier binnen
Ook het dreigingslandschap evolueert. Het omzeilen van sancties steunt steeds vaker op commerciële structuren, tussenpersonen, complexe handelsroutes en, in sommige gevallen, schaduwvloten of alternatieve betalingssystemen. LexisNexis Risk Solutions rapporteert dat profielen van gesanctioneerde schepen tussen 2023 en 2025 meer dan verdubbelden en stelt dat de toenemende fragmentatie van betalingssystemen instellingen ertoe verplicht verder te kijken dan alleen transactiemonitoring.
Voor sanctieteams gaat het daarom niet om het verdwijnen van naamsscreening, maar om de beperkingen ervan wanneer deze afzonderlijk wordt gebruikt. Een tegenpartij kan niet rechtstreeks gesanctioneerd zijn en toch een aanzienlijke blootstelling vertonen aan een risicoland, handelsketen, schip of eigendomsstructuur.
Sanctiescreening moet daarom worden aangevuld met een meer dynamische analyse van relaties, jurisdicties, uiteindelijk begunstigden, handelsroutes en transactiegedrag.
De Belgische paradox: het aantal meldingen stijgt, maar niet overal
Het jaarverslag 2025 van de CTIF toont een sterke stijging van het aantal ontvangen meldingen. Deze ontwikkeling moet echter voorzichtig worden geïnterpreteerd. Het aantal meldingen dat een FIU ontvangt, is op zichzelf geen directe maatstaf voor het niveau van witwassen in de economie. Het weerspiegelt ook het meldingsgedrag van onderworpen entiteiten, de bedrijfsmodellen van de betrokken sectoren en de manier waarop Europese financiële stromen zijn georganiseerd.
Betalingsinstellingen spelen vandaag een bijzonder belangrijke rol in deze dynamiek. Analyses van het CTIF-rapport 2025 geven aan dat zij in 2025 ongeveer 52.000 meldingen voor hun rekening namen, goed voor meer dan de helft van de ontvangen informatie.
De conclusie mag echter niet zijn dat traditionele banken noodzakelijkerwijs minder doeltreffend zijn geworden. Een daling of stabiliteit van het aantal meldingen vanuit een bepaalde sector kan op zichzelf de effectiviteit van het AML-kader niet meten.
De echte vraag is veeleer of detectiekaders afgestemd blijven op nieuwe betalingsmodellen.
Diepgaande analyse
Concrete cases & voorbeelden
Wise en de sterke stijging van Belgische meldingen
De Wise-case illustreert hoe nieuwe betalingsinfrastructuren de geografische spreiding van meldingen van verdachte transacties kunnen veranderen.
De les is niet dat Wise alleen verantwoordelijk is voor de stijging van het AML-risico in België. Het fenomeen is structureler: betalingsinstellingen spelen een steeds belangrijkere rol in Europese financiële stromen, met name via digitale en grensoverschrijdende betalingen.
Dit creëert een nieuw probleem van informatietransacties: een centrale speler kan zeer grote hoeveelheden meldingen genereren, waardoor de analysecapaciteit van zowel de FIU als financiële instellingen onder druk komt te staan.
Voor AML-teams roept dit een operationele vraag op: hoe kunnen zij een groot volume aan werkelijk relevante signalen onderscheiden van een groot volume aan meldingen dat eenvoudigweg samenhangt met de omvang of het bedrijfsmodel van een betalingsdienstverlener?
De FSMA en het einde van de MiCA-overgangsperiode
30 juni 2026 betekende uiterlijk het einde van de Belgische overgangsperiode voor bepaalde dienstverleners die reeds onder het nationale regime actief waren. De FSMA stelt dat de betrokken dienstverleners over de vereiste MiCA-vergunning moeten beschikken om hun activiteiten voort te zetten.
Enkele dagen later waarschuwde de FSMA voor zes niet-vergunde dienstverleners: Aurum Foundation, Bank Bit, Bithf Pro, Dxago, Global Dynamic Trade en ZeriaFunding.
Voor een bank of financiële instelling is de praktische consequentie duidelijk: wanneer een relatie met een CASP wordt overwogen, moet zijn regelgevingsstatus deel uitmaken van de beoordeling van de tegenpartij.
Deze verificatie vervangt KYC, het begrijpen van het bedrijfsmodel of de analyse van transacties niet. Ze voegt een essentieel onderdeel toe: is de tegenpartij gemachtigd om de activiteit die zij aanbiedt uit te voeren?
België en AMLA: een nieuwe toezichtlogica
De opkomst van AMLA voegt een nieuwe dimensie toe aan deze transformatie.
In 2026 bereidt AMLA haar methodologie voor de selectie van entiteiten die rechtstreeks onder toezicht zullen vallen. Vanaf 2028 zal de autoriteit naar verwachting rechtstreeks toezicht houden op maximaal 40 van de belangrijkste en meest complexe financiële instellingen of groepen met een hoog risico in de Europese Unie.
Voor de betrokken groepen zal de uitdaging niet simpelweg bestaan uit het presenteren van goed uitgewerkte AML-beleidslijnen.
Zij zullen moeten aantonen:
hoe risico's zijn geïdentificeerd;
waarom bepaalde scenario's zijn geselecteerd;
hoe alerts worden behandeld;
hoe middelen worden toegewezen;
welke resultaten het kader oplevert;
hoe tekortkomingen worden geïdentificeerd en aangepakt.
Documentatie blijft daarom essentieel. Maar ze moet de effectiviteit en de onderliggende rationale van het kader aantonen, in plaats van een doel op zich te vormen.
Praktische implicaties
Belangrijkste conclusies
Geopolitiek is een operationele variabele geworden binnen financieel risico: de groei van schaduwvloten, sancties en alternatieve betalingssystemen vereist dat instellingen verder gaan dan eenvoudige naamvergelijking.
België kent een historische stijging van het aantal CTIF-meldingen: 102.312 meldingen in 2025 en 1.334 dossiers die naar de gerechtelijke autoriteiten werden doorverwezen, goed voor €2,13 miljard.
Een stijging van het aantal meldingen meet niet rechtstreeks een stijging van het witwassen: ze weerspiegelt ook marktstructuren, meldingsgedrag en de groeiende rol van betalingsinstellingen.
Real time moet gericht worden ingezet, niet universeel: de vraag is niet of elke alert binnen enkele seconden moet worden verwerkt, maar welke risico's een onmiddellijke interventie vereisen.
FRAML is in de eerste plaats een project rond gedeelde financiële inlichtingen: fraude en AML kunnen afzonderlijke verantwoordelijkheden behouden en tegelijkertijd meer gegevens, signalen en analysecapaciteiten delen.
Crypto komt binnen de normale perimeter van financiële compliance: MiCA, het nieuwe Britse regime en het Amerikaanse kader voor stablecoins tonen de geleidelijke normalisering van digitale activa binnen financiële compliance, zij het volgens verschillende tijdschema's en regels.
AMLA verschuift de aandacht geleidelijk naar meer geharmoniseerd, risicogebaseerd Europees toezicht: de selectie van entiteiten voor rechtstreeks toezicht wordt in 2026 voorbereid en het rechtstreekse toezicht moet in 2028 van start gaan.
Roadmap / komende deadlines
Deadline | Gebeurtenis | Status | Aanbevolen actie |
|---|---|---|---|
2026 | AMLA rondt onder meer haar methodologische werkzaamheden af ter voorbereiding van de selectie van entiteiten die onder rechtstreeks toezicht zullen vallen | Lopend | Identificeer de indicatoren die de effectiviteit van AML aantonen en verbeter de kwaliteit en beschikbaarheid van relevante gegevens |
30 juni 2026 | Einde, uiterlijk, van de Belgische overgangsperiode voor bepaalde cryptodienstverleners die reeds onder het nationale regime actief waren | Deadline verstreken | Controleer de regelgevingsstatus van CASP's en actualiseer de due diligence voor crypto-gerelateerde tegenpartijen |
25 oktober 2027 | Verwachte inwerkingtreding van het nieuwe Britse regelgevingskader voor cryptoactiva | Komend | |
10 juli 2027 | Toepassing van de Europese AMLR en voortzetting van de harmonisering van het Single Rulebook | Komend | Herzie beleidslijnen, procedures, controles en rapporteringsprocessen om consistentie met het nieuwe Europese kader te waarborgen |
2027 | Selectie van entiteiten die onder het rechtstreeks toezicht van AMLA zullen vallen | Komend | Identificeer lacunes in het AML-kader en versterk het vermogen om de effectiviteit ervan aan te tonen |
2028 | Start van het rechtstreekse toezicht van AMLA op geselecteerde instellingen of groepen | Komend | Zorg ervoor dat effectiviteit, governance, datakwaliteit en de rationale achter de toewijzing van AML-middelen kunnen worden aangetoond |
Doorlopend | Evolutie van sancties, schaduwvloten en alternatieve betalingssystemen | Permanent | Herzie regelmatig corridors met een hoog risico, tegenpartijen en sanctiescenario's |
Conclusie
De periode 2026–2028 draait niet alleen om de technologische modernisering van AML.
Ze markeert een diepere transformatie van het compliancemodel.
Risico's worden sneller, grensoverschrijdender en sterker met elkaar verbonden. Digitale activa komen steeds dichter bij het traditionele financiële systeem te staan. Fraude en witwassen vertonen steeds meer gemeenschappelijke signalen. Sancties evolueren mee met geopolitieke spanningen. En Europese autoriteiten bouwen geleidelijk aan een meer geharmoniseerd toezichtskader dat steeds sterker gericht is op risico's en resultaten.
Voor Belgische financiële instellingen bestaat het antwoord daarom niet uit het vervangen van elk bestaand instrument door een nieuw platform.
Het gaat erom een kader op te bouwen dat in staat is informatie met elkaar te verbinden, risico's te prioriteren en met de juiste snelheid te handelen.
De compliancefunctie van morgen zal niet degene zijn met de meeste procedures. Het zal degene zijn die met behulp van data kan aantonen dat zij haar blootstelling begrijpt, relevante risico's detecteert en weet waarom zij handelt.
