Bandbreuken om risico's te minimaliseren klinkt misschien slim, maar wat gebeurt er wanneer risicobeperking te ver gaat? In 2015 kreeg Dr. Iraj Hashi, een in het VK gevestigde economieprofessor, plotseling zijn bankrekeningen gesloten na 40 jaar bankieren zonder enige uitleg. De meest waarschijnlijke reden? Zijn Iraanse afkomst.
Risicobeperking kan worden gedefinieerd als de praktijk van het verminderen of elimineren van financiële blootstelling aan vermeende risico's, vaak door het verbreken van banden met bepaalde cliënten, markten of bedrijfsactiviteiten die als hoogrisico worden beschouwd.
Hoewel bedoeld om te beschermen, kunnen risicobeperkingsbeleidsmaatregelen onbedoeld schade veroorzaken. Te brede risicobeperking kan legitieme bedrijven of gemeenschappen uitsluiten van het financiële systeem, waardoor hun toegang tot essentiële financiële diensten wordt verminderd en mogelijk informele economieën worden bevorderd. Risicobeperking kan ook schade toebrengen aan de financiële instelling zelf, wat leidt tot hoge boetes of reputatieschade, omdat klanten en toezichthouders de toewijding aan eerlijkheid en transparantie in twijfel kunnen trekken. Is er een evenwichtigere manier om risicobeperking uit te voeren zonder de onbedoelde gevolgen? Laten we onderzoeken hoe.
Wat is de regelgeving achter risicobeperking?
Voordat we ingaan op manieren om risicobeperking te optimaliseren, is het belangrijk om het regelgevingslandschap erachter te begrijpen. In de EU is er geen regelgeving die risicobeperking vermeldt. De EU-richtlijn ter bestrijding van het witwassen van geld (AMLD6) behandelt risicobeperking indirect door de richtlijnen te versterken over hoe financiële instellingen klant- en transactiegerelateerde risico's beoordelen en beheren.
Het is belangrijk op te merken dat de EU-richtlijn betaalrekeningen (PAD) van 2014 in artikel 15 vermeldt dat alle natuurlijke personen in de lidstaten het recht hebben om een betaalrekening met basisfuncties te openen en aan te houden. Dit zorgt voor financiële inclusie en toegang tot essentiële bankdiensten voor alle burgers en legale ingezetenen.
In 2022 heeft de Europese Bankautoriteit (EBA) een advies uitgebracht over de omvang en impact van risicobeperking in de EU in haar document EBA/Op/2022/01. Het benadrukt de noodzaak van een evenwichtige, risicogebaseerde aanpak in AML/CTF-maatregelen, en dringt er bij financiële instellingen op aan om klanten niet op grote schaal uit te sluiten, maar risico's per geval te beoordelen. Soortgelijke standpunten werden gedeeld door de Financial Action Task Force (FATF) in haar verklaring van 23 oktober 2014 over een risicogebaseerde aanpak en risicobeperking, en door de Wereldbank in haar World Bank De-Risking Report uit 2015 over correspondent banking. In 2023 heeft het Amerikaanse ministerie van Financiën een risicobeperkingsstrategie gepubliceerd. Het eerste in zijn soort, het rapport onderzoekt het fenomeen van risicobeperking door financiële instellingen, verkent de onderliggende oorzaken en identificeert de meest getroffen groepen. Het schetst ook belangrijke beleidsaanbevelingen om de negatieve effecten te beperken.
Hoe een risicogebaseerde aanpak te gebruiken bij risicobeperking
Als het gaat om risicobeperking, zorgt een risicogebaseerde aanpak ervoor dat beslissingen worden genomen op basis van een objectieve beoordeling van individuele risico's en niet op basis van brede, niet-onderscheidende beleidsmaatregelen of aannames. Door elk geval afzonderlijk te evalueren, kunnen instellingen evenredige risicobeperkende maatregelen implementeren, zoals verscherpt cliëntenonderzoek of uitsluiting van diensten, in plaats van over te gaan tot volledige uitsluiting. Deze aanpak sluit ook aan bij de verwachtingen van de toezichthouder, die het belang benadrukken van het beheren van risico's zonder de toegang tot financiële diensten te ondermijnen. Volg dit risicogebaseerde proces bij het besluit om een klant te de-risken:
1. Beoordeel het risico en de beloning van het voortzetten van de relatie. Weegt het potentiële risico op tegen de voordelen, of kunnen er mitigerende maatregelen worden toegepast om het effectief te beheren?
2. Evalueer de mogelijkheid om risico's te beperken. Moet er verscherpt cliëntenonderzoek (EDD) worden toegepast op de klant of kunnen bepaalde diensten worden beperkt? Bijvoorbeeld geen gebruik van prepaidkaarten, geen contant geld, enz. Analyseer de transactiegeschiedenis en het algemene gedrag van de klant om te bepalen of er daadwerkelijke rode vlaggen zijn of slechts vermeende risico's op basis van brede categoriseringen.
3. Communiceer vóór het besluit met de klant om eventuele zorgen te verduidelijken, om aanvullende documentatie te vragen of om alternatieve regelingen te verkennen die het risico verminderen.
4. Overweeg of risicobeperking onevenredig veel invloed zou hebben op kwetsbare personen of bedrijven en verken alternatieven die financiële inclusie ondersteunen.
5. Beoordeel de financiële en reputatie-impact van het risicobeperkingsbesluit en zorg ervoor dat deze gerechtvaardigd en gunstig zijn voor de financiële instelling.
Als alle opties zijn overwogen, maar het risico nog steeds als te hoog wordt beschouwd, kan de financiële instelling overgaan tot het beëindigen van de relatie met de klant.
Het belang van klantcommunicatie
Onderhoud open communicatielijnen met klanten van wie de relatie is beëindigd vanwege risicobeperking. Geef hen duidelijke redenen voor de genomen maatregelen en bied, waar mogelijk, begeleiding bij het oplossen van risicoproblemen.
Hoe uw risicobeperkingsbesluit te documenteren
Het bijhouden van documentatie van risicobeperkingsbesluiten is cruciaal voor het waarborgen van transparantie en verantwoording, en toont aan dat beslissingen zijn genomen op basis van een grondige, risicogebaseerde analyse. Het biedt ook een duidelijk overzicht voor toezichthoudende beoordelingen, audits of mogelijke juridische uitdagingen, en beschermt de instelling tegen toekomstig toezicht of geschillen. Het maken van een spreadsheet om risicobeperkingsbesluiten te loggen is een praktische manier om belangrijke informatie voor elk geval te organiseren en bij te houden.
De spreadsheet moet kolommen bevatten voor de naam van de klant, rekeninggegevens, bevindingen van de risicobeoordeling, motivering van het besluit, overwogen mitigerende maatregelen, genomen acties en de datum van het besluit, samen met eventuele geplande vervolgacties of herzieningen. Er zijn ook belangrijke documenten die moeten worden opgeslagen in een georganiseerde map die is gewijd aan elk risicobeperkingsbesluit. Deze documenten omvatten risicobeoordelingsrapporten, CDD-dossiers van de klant, interne besluitvormingslogboeken, communicatieverslagen met de klant en toezichthoudende rapporten.
Financiële instellingen moeten een gecentraliseerd archiveringssysteem hebben en documentatie klaar hebben voor audits in geval van toezichthoudende inspecties of interne audits.
Hoe personeel te ondersteunen bij risicobeperking
Personeelsleden van financiële instellingen, met name de eerste verdedigingslinie, moeten worden ondersteund in de omgang met risicobeperking. Dit omvat:
1. Beleid & procedures: financiële instellingen moeten duidelijke, uitgebreide beleidslijnen en procedures hebben die de criteria en het proces voor risicobeperking schetsen, zodat personeel geïnformeerde, consistente beslissingen kan nemen in overeenstemming met de wettelijke vereisten.
2. Opleiding: personeelsleden moeten regelmatig worden opgeleid in het herkennen van signalen van hoogrisicoklanten en het begrijpen van de risicogebaseerde aanpak van risicobeperking, waardoor ze complexe situaties effectief kunnen aanpakken. De opleiding moet ook betrekking hebben op wettelijke verplichtingen en de mogelijke gevolgen van onjuiste risicobeperkingsbesluiten.
3. Doorlopende ondersteuning & middelen: financiële instellingen moeten continue ondersteuning bieden via toegankelijke middelen, zoals richtlijndocumenten, risicobeoordelingstools en een speciale hulplijn of expertteam.
4. Interdepartementale samenwerking: er moet naadloze communicatie zijn tussen compliance, risicobeheer, juridische en frontlinieteams om een holistische benadering van risicobeperking te waarborgen.
Wat zijn de negatieve effecten van risicobeperking?
Als een brede aanpak wordt gebruikt in plaats van een risicogebaseerde aanpak, kan risicobeperking leiden tot negatieve gevolgen die een diepgaande impact kunnen hebben op onze wereld.
Personen en bedrijven die worden gederiskt omdat ze zijn geboren of verblijven in een hoogrisicojurisdictie, kunnen de toegang tot essentiële financiële diensten verliezen, wat de economische en sociale ongelijkheid vergroot. Ze kunnen hun toevlucht nemen tot niet-gereguleerde of informele financiële kanalen, waardoor het algehele risico op witwassen, fraude en financiële criminaliteit toeneemt. Het verstoren van correspondent banking-relaties kan grensoverschrijdende transacties belemmeren, wat gevolgen heeft voor bedrijven die afhankelijk zijn van wereldwijde toeleveringsketens en overmakingen.
Slimme risicobeperking: bescherming van instellingen en klanten
Een brede aanpak van risicobeperking heeft niet alleen maatschappelijke en economische gevolgen, maar kan ook leiden tot problemen voor de financiële instelling. Dit omvat boetes, reputatieschade en toezichthoudend toezicht. Door middelen te concentreren op hoogrisicoklanten, -transacties en -jurisdicties, kunnen financiële instellingen hun inspanningen effectiever toewijzen, waardoor hun AML-kaders zowel uitgebreid als aanpasbaar zijn. Deze aanpak helpt niet alleen bij het nauwkeuriger identificeren van potentiële bedreigingen, maar beperkt ook onnodige verstoringen voor laagrisicoklanten, wat een duurzamer financieel ecosysteem bevordert.
