Houd je van cookies? 🍪 We gebruiken cookies, we gaan gewoon naar onze website, we slaan geen persoonlijke gegevens op. Door onze site te gebruiken, lezen we je graag Cookiebeleid, Privacybeleid en Servicevoorwaarden.
Ondanks de toenemende prevalentie van digitale betaalsystemen en de versterking van financiële regelgeving blijft contant geld een aantrekkelijk hulpmiddel voor criminelen. De niet-traceerbare aard, draagbaarheid en moeilijkheid om het te reguleren, bieden een niveau van anonimiteit dat digitale transacties simpelweg niet kunnen evenaren.
Hoewel overheden en financiële instellingen zwaar hebben geïnvesteerd in kaders voor de bestrijding van witwassen, blijft het gebruik van contant geld aanzienlijke uitdagingen opleveren voor de wetshandhaving. In een 2015 gepubliceerd rapport, getiteld « Why is cash still king? », merkte Europol op dat ondanks de gestage groei van digitale betalingen, het gebruik en de circulatie van contant geld jaar na jaar blijven toenemen. In Europa houdt het merendeel van de meldingen van verdachte activiteiten verband met het gebruik of de smokkel van contant geld, en het grootste deel van de in beslag genomen goederen uit contanten.
Waarom is contant geld nog steeds zo populair in dit digitale tijdperk?
Hoewel we leven in een tijdperk gedomineerd door kredietkaarten, digitale portefeuilles en directe overschrijvingen, zou men verwachten dat het gebruik van contant geld afneemt. Toch blijft contant geld, ondanks de snelle digitale transformatie van de financiële sector, stevig verankerd in onze samenleving vanwege de volgende voordelen:
Anonimiteit en privacybescherming: Een van de meest overtuigende redenen voor het gebruik van contant geld is de anonimiteit. In tegenstelling tot digitale transacties laten contante betalingen geen elektronische sporen na. Deze vertrouwelijkheid is niet alleen aantrekkelijk voor mensen die zich bezighouden met illegale activiteiten, maar ook voor gewone burgers die zich zorgen maken over toezicht, datalekken of overheidsinmenging. Voor velen is contant geld een manier om hun te beschermen binnen een steeds sterker gecontroleerd financieel systeem.
Toegankelijkheid en financiële inclusie: Een aanzienlijk deel van de wereldbevolking heeft geen toegang tot een bankrekening. Voor deze mensen is contant geld geen keuze, maar een noodzaak. Gezinnen met een laag inkomen kunnen afhankelijk zijn van contant geld vanwege beperkte toegang tot bankdiensten, wantrouwen tegenover financiële instellingen of een gebrek aan digitale vaardigheden. Daarom blijft contant geld de meest praktische en inclusieve vorm van geld.
Culturele en gedragsfactoren: Culturele normen en diepgewortelde gewoontes dragen eveneens bij aan het voortbestaan van contant geld. In sommige landen zijn contante betalingen gebruikelijk voor fooien, kleine aankopen of informeel werk. Voor veel kleine bedrijven, vooral in sectoren zoals horeca, detailhandel en persoonlijke diensten, is contant geld vaak eenvoudiger te beheren en soms zelfs de voorkeur wegens directe liquiditeit.
Vermijden van kosten en vertragingen: Digitale transacties kunnen verwerkingskosten met zich meebrengen, vooral voor bedrijven. Creditcardmaatschappijen, betalingsverwerkers en banken nemen vaak een percentage van elke transactie. Sommige verkopers of dienstverleners verkiezen daarom contant geld om deze kosten te vermijden. Daarnaast kunnen digitale betalingen onderhevig zijn aan vertragingen of technische storingen, terwijl contante betalingen onmiddellijke afwikkeling bieden zonder tussenpersonen.
Belastingontduiking en informele economie: In veel delen van de wereld houdt het gebruik van contant geld verband met de informele economie, waarbij transacties niet worden geregistreerd en dus niet worden belast. Dit betreft niet alleen straatverkopers, maar ook grotere ondernemingen die hun inkomsten bewust onderrapporteren om belastingverplichtingen te ontwijken. Contant geld stelt dergelijke activiteiten in staat om in de schaduw te opereren, wat een vruchtbare bodem creëert voor financiële criminaliteit, waaronder witwassen.
Welke technieken gebruiken criminelen om contant geld wit te wassen?
Smurfing: Smurfen houdt in dat grote sommen illegaal geld worden opgedeeld in kleinere bedragen die onder de meldingsdrempel van financiële instellingen blijven. Deze kleine stortingen worden vervolgens op verschillende bankrekeningen geplaatst, vaak op verschillende locaties of onder verschillende namen, om detectie te vermijden.
2
Black peso exchange: Deze techniek, voornamelijk gebruikt door Latijns-Amerikaanse drugskartels, omvat het verplaatsen van illegaal contant geld via een complex systeem van valutaomzetting en -uitwisseling. Een drugshandelaar in de VS verkoopt drugs en ontvangt contant geld. Een tussenpersoon koopt dit geld met korting en gebruikt het om bedrijven in Latijns-Amerika te betalen die goederen naar de VS exporteren.
3
Contant-intensieve bedrijven: Legitiem ogende bedrijven met veel contante transacties, zoals restaurants, autowasstraten of wasserettes, zijn ideaal voor witwassen. Criminelen kunnen illegale fondsen mengen met echte inkomsten en ze vervolgens op de bedrijfsrekening storten alsof het legitieme inkomsten zijn.
4
Schijnvennootschappen en valse facturen: Schijnbedrijven zijn juridische entiteiten die enkel op papier bestaan en geen echte commerciële activiteiten hebben. Criminelen gebruiken ze om geld te verplaatsen via valse facturen voor niet-bestaande goederen of diensten. De betalingen lijken legitiem, maar dienen enkel om zwart geld te verplaatsen en te verhullen.
5
Handelsgebaseerd witwassen: Hierbij manipuleren criminelen de internationale handel om waarde over grenzen heen te verplaatsen. Dit kan gebeuren via over- of onderfacturering, meervoudige facturering of het verkeerd beschrijven van de aard van goederen. Hoewel deze techniek digitale elementen kan bevatten, begint deze methode vaak met grote hoeveelheden illegaal contant geld.
« Contant geld is op zich geen methode om criminele opbrengsten wit te wassen, ook geen illegaal goed; het is eerder een volledig legaal betaalmiddel dat criminelen de mogelijkheid biedt illegale opbrengsten in de legale economie te brengen met aanzienlijk minder risico op detectie dan bij andere systemen. »
- Europol, 2015
Wat is het juridische kader in België?
Zoals eerder vermeld, is het vrij moeilijk om contant geld te reguleren. België legt echter strikte limieten op aan contante betalingen om het gebruik ervan bij potentieel illegale transacties te ontmoedigen.
Volgens de Belgische antiwitwaswet van 18 september 2017 is de huidige limiet voor contante betalingen vastgesteld op 3.000 euro. Deze beperking geldt echter niet voor transacties tussen consumenten onderling.
In België moeten alle vastgoedtransacties plaatsvinden via bankoverschrijvingen of cheque; contante betalingen zijn strikt verboden zijn. Deze regel is bedoeld om transparantie en traceerbaarheid te bevorderen bij transacties van hoge waarde. Wanneer notarissen of vastgoedmakelaars vastellen dat deze betalingsbeperking niet wordt nageleefd, zijn zij wettelijk verplicht dit te melden aan de CFI. Sinds november 2024 zijn contante huurbetalingen in Brussel verboden, en moeten alle huurbedragen via bankoverschrijving of rechtstreeks op de rekening van de verhuurder worden gestort.
Voor de verkoop van voertuigen geldt dezelfde algemene limiet van 3.000 euro voor contante betalingen voor goederen en diensten. Ook aankopen van motorvoertuigen moeten dus binnen deze grens blijven, tenzij de transactie tussen particulieren plaatsvindt.
Sectoren met hoge waarde zoals juwelen, kunst en antiek vallen eveneens onder strikte beperkingen voor contante betalingen en onder een meldingsplicht. In ondernemingen die handelen in kostbare materialen, waaronder schroot, edelmetalen en koperen kabels, zijn contante betalingen volledig verboden.
Bovendien geldt dat wanneer een consument waardevolle materialen verkoopt aan een aannemer, een contante betaling onder de 500 euro moet blijven en de koper verplicht is de identiteit van de verkoper te controleren.
Het niet naleven van de regels rond contant geld kan leiden tot strafrechtelijke sancties van 250 tot 225.000 euro, afhankelijk van de ernst van de inbreuk. De boete mag echter nooit meer dan 10% van het betaalde bedrag of de gift bedragen.
Kan een maatschappij zonder contant geld het verschil maken?
Naarmate digitale betalingen steeds gebruikelijker worden, bewegen veel landen richting een contantloze samenleving, die meer efficiëntie en transparantie belooft. Dit zou het traditionele witwassen kunnen bemoeilijken door het anonimiteitsniveau drastisch te verlagen, elke digitale transactie laat immers een spoor na. Daardoor wordt het voor criminelen moeilijker om geld ongemerkt te verplaatsen. Veel conventionele witwastechnieken zijn immers sterk afhankelijk van contant geld. Een contantloze samenleving zou de kosten, complexiteit en risico's van witwassen verhogen. Toch zou het verdwijnen van contant geld het witwassen niet volledig stoppen. Criminelen passen zich snel aan en kunnen overstappen op andere methoden, zoals:
Toegenomen gebruik van cryptovaluta, digitale betaalplatforms en fintech-tekorten
Criminelen kunnen privacy-muntengebruiken om hun transacties te verbergen en zo moeilijker te traceren zijn. Ook Decentralized Finance (DeFi) platforms bemoeilijken het opsporen van geldstromen. Daarnaast hebben fintech-platforms vaak niet hetzelfde niveau van anti-witwascontrole als traditionele banken, vooral niet in ondergereguleerde rechtsgebieden. Hierdoor kunnen criminelen snel en wereldwijd illegale fondsen verplaatsen en verbergen.
Digitale cadeaubonnen en spelvaluta
Platformen die het kopen en overdragen van digitale cadeaubonnen of in-game valuta mogelijk maken,kunnen worden gebruikt voor witwaspraktijken. Deze activa kunnen met illegale fondsen worden gekocht en vervolgens worden doorverkocht voor schoon geld, vaak buiten het zicht vanwege de kleine transactiegroottes.
Decentralized Autonomous Organizations (DAO's)
In de toekomst zouden criminelen DAO's misbruiken om geld wit te wassen. Ze profiteren van anonieme, grensoverschrijdende cryptotransacties die gebruikelijke financiële controles omzeilen. Door hun gedecentraliseerde en pseudonieme karakter is het heel moeilijk om de illegale fondsen te traceren.
Het is ook belangrijk om te erkennen dat een volledig cashloze maatschappij ethische en sociale zorgen oproept. Een belangrijk punt is privacy, omdat niet alle burgers zich prettig voelen bij het idee dat elke transactie kan worden getraceerd. Dit ongemak komt vaak voort uit angst voor buitensporig toezicht, overheidsbemoeienis en een gebrek aan vertrouwen in financiële instellingen. Een ander belangrijk punt van zorg is uitsluiting: kwetsbare bevolkingsgroepen, zoals ouderen en mensen die geen toegang hebben tot bankdiensten, kunnen het moeilijk vinden om zich aan te passen aan systemen die alleen digitaal zijn. Als gevolg daarvan lopen ze het risico om in de richting van informele of ongereguleerde alternatieven te worden geduwd, waardoor hun financiële onzekerheid toeneemt. Om effectief en eerlijk te zijn, moet een overgang naar een contantloze samenleving steunen op sterke wetten voor gegevensbescherming, beleid voor digitale inclusie en financiële tools die voor iedereen toegankelijk zijn.
Kunnen we witwassen echt terugdringen zonder bredere systemische hiaten aan te pakken?
Het beperken van het gebruik van contant geld kan het witwassen bemoeilijken, maar is geen allesomvattende oplossing. Witwassen is uiteindelijk een symptoom van diepere systeemzwaktes, zoals: gebrekkige regelgeving, onvoldoende internationale samenwerking, en misbruik van juridische structuren zoals schijnvennootschappen en trusts. Criminelen maken vaak gebruik van jurisdictieverschillen, ondergefinancierde financiële inlichtingeneenheden en een gebrek aan bedrijfsdoorzichtigheid om illegale fondsen te verplaatsen, ongeacht de gebruikte betaalwijze. Zonder aanpak van deze bredere zwakke plekken blijven antiwitwasinspanningen reactief in plaats van preventief. Werkelijke vooruitgang vereist een holistische aanpak: strengere internationale normen, beter grensoverschrijdend gegevensdelen en hervormingen in bedrijfsgovernance, en niet alleen het terugdringen van contant geld.
Very clear explanation of why cash remains a tool for laundering, even with digital finance rising. Loved how you broke down smurfing & shell companies.
Hoe worden prepaid kaarten misbruikt voor financiële criminaliteit? Leer hoe criminelen prepaid kaarten misbruiken voo...
AMLMon 20 May 2019
Deskundigen op het gebied van risicobeheer en compliance met de regelgeving
Pideeco is een adviesbureau dat juridische diensten, zakelijke oplossingen, operationele assistentie en educatief materiaal biedt voor professionals in de financiële sector.
We zijn gevestigd in Brussel en zijn gespecialiseerd in diensten voor het naleven van wettelijke risico's in de eurozone.
Pideeco combineert professionele kennis van regelgeving en technische expertise om het bedrijfsreputationele en operationele risico te beschermen. Onze unieke klantgerichte aanpak helpt ons bij het bouwen van strategische en legitieme kostenefficiënte oplossingen.
Als u met ons als team werkt, betekent dit dat u complementaire mensen kunt bereiken, wat out-of-the-box denken en innovatieve visie.
-806688168.jpg)
Very clear explanation of why cash remains a tool for laundering, even with digital finance rising. Loved how you broke down smurfing & shell companies.