Sinds 1991 past de Europese Unie regelmatig nieuwe antiwitwasrichtlijnen toe om zich aan te passen en nieuwe technieken (bv. MiCA om cryptocurrency's te reguleren) van witwassen en financiering van terrorisme te kunnen bestrijden.
Tegenwoordig worden moderne technologische diensten steeds populairder als alternatieve financiële kanalen. Sommige blijven echter buiten het bereik van de wettelijke voorschriften, die misschien niet langer legitiem zijn. Daarom is een bijgewerkt en evoluerend rechtssysteem nodig.
De meest recente richtlijn op het gebied van AML is die van 12 november 2018, toen het Europees Parlement nieuwe regels uitvaardigde om de strijd tegen het witwassen van geld te versterken door middel van de zesde EU-richtlijn (2018/1673) tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of de financiering van terrorisme, waarmee de AMLD van 2018 werd versterkt.
De lidstaten hadden tot 3 december 2020 de tijd om de zesde anti-witwasrichtlijn om te zetten en de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in werking te doen treden om aan de richtlijn te voldoen.
Wat is de AML of LBC regeling?
Witwasbestrijding omvat een reeks procedures, wetten en voorschriften die bedoeld zijn om praktijken aan te pakken met betrekking tot inkomsten uit illegale activiteiten.
Waarom is de goedkeuring van anti-witwasmaatregelen belangrijk voor bedrijven?
Een onderneming heeft de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat haar financiële transacties met belanghebbenden, aandeelhouders en derden niet in verband worden gebracht met onwettige handelingen. Dankzij deze praktijk kan de onderneming niet alleen de wettelijke bepalingen naleven, maar ook de verschillende aspecten van de onderneming waarderen (risico's op het gebied van reputatie, bedrijfsvoering, financiën en naleving).
Uitdagingen op het gebied van wet- en regelgeving
Dit is een voortdurende nieuwe uitdaging voor bankinstellingen en andere gereglementeerde ondernemingen, aangezien lokale regelgevers niet langer aarzelen om op relatief korte termijn enorme boetes en/of verplichte corrigerende maatregelen op te leggen. Financieel verlies door AML-fouten is niet langer een beperking en moet volledig worden begrepen en geïntegreerd in elke gereguleerde entiteit. Bestrijding van het witwassen van geld is een centraal thema in de compliance. Nu de controles door lokale en Europese toezichthouders worden verscherpt, moeten financiële instellingen ervoor zorgen dat zij in al hun afdelingen voldoen aan de antiwitwaswetgeving, maar ook dat zij via hun toezicht op de regelgeving goed op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen van de EU, OFAC, FATF en lokale toezichthouders. De bewustwording en het tempo van de aanpassing bij nieuwe voorschriften moeten worden gewaarborgd door het beheerscomité en de verantwoordingsplicht van de leidinggevenden met een duidelijk bestuur.
In 1990 heeft de Europese Unie de eerste anti-witwasrichtlijn aangenomen om misbruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld te voorkomen. De richtlijn bepaalt dat de betrokken entiteiten (banken en andere onder de verplichting vallende entiteiten) klantenonderzoek moeten verrichten (identificatie van cliënten, controle van transacties en melding van verdachte transacties) voordat zij een commerciële transactie aangaan en uitvoeren.
In 2001 werd de tweede antiwitwasrichtlijn bekendgemaakt als een bijgewerkte en gewijzigde versie van de eerste richtlijn om de bestaande bepalingen te verfijnen en de lacunes aan te vullen met de 40 aanbevelingen van de Financial Action Task Force (FATF), een intergouvernementele organisatie die in 1989 door de G7 is opgericht om beleid ter bestrijding van het witwassen van geld te ontwikkelen. De belangrijkste wijzigingen zijn:
Te bepalen welke autoriteiten van de lidstaten gegevens over verdachte transacties moeten ontvangen
Een ruimere definitie aannemen van het witwassen van geld dat wordt veroorzaakt door een oorspronkelijk misdrijf (corruptie, drugshandel...).
Uitbreiding van het toepassingsgebied: eerdere entiteiten + wisselkantoren, geldtransactiekantoren en beleggingsondernemingen
Geef aan welke autoriteit verantwoordelijk is voor het zoeken, opsporen, bevriezen, in beslag nemen en confisqueren van voorwerpen en opbrengsten in verband met criminele activiteiten.
Sinds de aanneming ervan in 2006 heeft de derde richtlijn het antiwitwasstelsel van de Europese Unie versterkt. Er zijn wijzigingen aangebracht in :
Uitbreiding van het toepassingsgebied: eerdere entiteiten + advocaten, notarissen, accountants, makelaars in onroerend goed, casino's en met inbegrip van trust- en bedrijfsdiensten, boven de 15.000 euro.
Opnemen van maatregelen betreffende de financiering van terrorisme
Technische criteria vaststellen om te beoordelen of situaties een laag of een hoog risico op witwassen of financiering van terrorisme vormen.
Verscherpte klantenonderzoeksmaatregelen invoeren voor politiek prominente personen (personen in een openbaar ambt) en hun directe familie of naaste medewerkers, alsook vereenvoudigde klantenonderzoeksprocedures voor transacties met een laag risico.
In 2015 kwam de vierde richtlijn (AMLD4), een risicogebaseerde benadering van de bestrijding van witwassen, tot stand. Deze benadering gaat ervan uit dat witwas- en terrorismefinancieringsrisico's verschillende vormen kunnen aannemen. Antwoorden en maatregelen kunnen dus niet uniform zijn en moeten per geval worden afgestemd. De volgende wijzigingen moeten worden opgemerkt:
Een ruimere definitie van politiek prominente personen aannemen: Buitenlandse en lokale ambtenaren
Een ruimere definitie van politiek prominente personen aannemen: Buitenlandse en lokale ambtenaren
Uitbreiding van het toepassingsgebied: eerdere entiteiten + aanbieders van gokdiensten
Donaties tot 3.000 euro
Een lijst opstellen van zogenaamde "risicovolle" derde landen en verhoogde waakzaamheid betrachten bij transacties met in deze landen gevestigde natuurlijke of rechtspersonen.
In januari 2018 is de vijfde AML/CAML-richtlijn door de Raad van de Europese Unie aangenomen en in januari 2020 omgezet in de nationale wetgeving van de afzonderlijke lidstaten. Met het veranderende financiële landschap en in het bijzonder de invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming staan bedrijven voor nieuwe uitdagingen.
De belangrijkste ingevoerde wijzigingen zijn de volgende: |
|---|
Uitbreiding van het AML/CTF-regelgevingskader tot virtuele valuta, fiscale diensten en kunstwerken |
Verbetering van de controles op transacties waarbij derde landen met een hoog risico betrokken zijn |
Het gebruik van elektronische geldproducten in anonieme vorm slechts in twee situaties toestaan: a. Rechtstreeks in de winkel voor een maximumbedrag van 50 euro b. Online voor een maximumbedrag van 50 euro |
Vaststelling van een transparanter systeem van economische eigendom |
Betere verbindingen tussen registers van uiteindelijke begunstigden tot stand brengen om de samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de lidstaten te vergemakkelijken. |
Een gecentraliseerd bankregister of systemen voor het opzoeken van informatie creëren |
De bevoegdheden van de financiële inlichtingeneenheden van de EU versterken en hun samenwerking vergemakkelijken |
De samenwerking tussen financiële toezichthouders versterken |
De meest recente richtlijn, AMLD6
Doel van de nieuwe richtlijn is de Europese rechtstelsels te harmoniseren en het witwassen van geld in alle lidstaten te onderwerpen aan doeltreffende, evenredige en afschrikkende strafrechtelijke sancties die niet voldoende door de lidstaten alleen kunnen worden gehandhaafd. De 6e Europese anti-witwasrichtlijn behandelt 4 hoofdpunten.
1. Een uitgebreidere definitie van criminele activiteit De zesde anti-witwasrichtlijn beoogt de EU-wetgeving tegen het witwassen van geld te harmoniseren door een lijst op te stellen van 22 strafbare feiten in verband met het witwassen van geld waarmee alle EU-lidstaten rekening moeten houden. Daartoe behoren cybercriminaliteit en milieu- en belastingdelicten. Bedrijven moeten hun anti-witwas- en anti-terrorismefinancieringsprogramma's aanpassen aan de in de richtlijn gedefinieerde risico-omgeving en hun werknemers opleiden om verdachte activiteiten in verband met de basisdelicten op te sporen.
2. Aansprakelijkheid en sancties van rechtspersonen De antiwitwasrichtlijn6 breidt de strafrechtelijke aansprakelijkheid uit tot rechtspersonen (vennootschappen, geïntegreerde ondernemingen) en tot natuurlijke personen in bepaalde posities (personen met vertegenwoordigingsbevoegdheid voor de rechtspersoon; met de bevoegdheid om namens de rechtspersoon een besluit te nemen of binnen de rechtspersoon controle uit te oefenen). De ondernemingen zullen hun interne controle- en bestuursmechanismen moeten herzien om inbreuken te voorkomen.
3. Betere internationale samenwerking De antiwitwasrichtlijn6 pakt het probleem van de dubbele strafbaarheid aan - het beginsel dat een misdrijf in het ene rechtsgebied kan worden gepleegd voordat de financiële opbrengsten ervan in een ander rechtsgebied worden witgewassen. Door specifieke voorschriften voor informatie-uitwisseling tussen rechtsgebieden vast te stellen die grensoverschrijdende vervolging in de lidstaten mogelijk maken.
Onthullingen over grootschalige corruptie, zoals de plundering van staatseigendommen en de verduistering van overheidsmiddelen, hebben geleid tot een strenger toezicht op zakelijke relaties met PPE . Financiële instellingen moeten extra voorzorgsmaatregelen nemen wanneer zij zaken doen met PEP's, omdat er een groter risico bestaat dat deze personen hun positie gebruiken om zich in te laten met illegale activiteiten, zoals het aannemen van steekpenningen, misbruik van overheidsmiddelen en het gebruik van financiële systemen om de opbrengsten van hun misdaden wit te wassen.
Door de invoering van onderzoeksinstrumenten en -regels zal kunnen worden bepaald welke lidstaat bevoegd is wanneer een inbreuk onder de bevoegdheid van meerdere lidstaten valt. Dit zal een efficiëntere en snellere grensoverschrijdende samenwerking tussen de lidstaten mogelijk maken. Voorts wordt in de richtlijn een reeks factoren genoemd waarmee de autoriteiten rekening moeten houden om te beslissen hoe en waar zij vervolging zullen instellen, waaronder het land van herkomst van het slachtoffer, de nationaliteit (of woonplaats) van de dader en het rechtsgebied waar het strafbare feit heeft plaatsgevonden.
4. Versterkte strafmaatregelen De strafmaatregelen voor individuen zijn aangescherpt en er zijn enkele maatregelen ingevoerd voor rechtspersonen. Ook zijn zwaardere gevangenisstraffen ingevoerd. De lidstaten moeten er ook voor zorgen dat zij voorzien in aanvullende sancties of maatregelen, zoals boetes, tijdelijke uitsluiting van sociale bijstand, een tijdelijk verbod op commerciële activiteiten en een verbod op overheidswerk. Voor organisaties/rechtspersonen omvatten de strafmaatregelen confiscatie van bedrijfsactiviteiten, uitsluiting van toegang tot overheidsfinanciering of zelfs gerechtelijke liquidatie. Bedrijven moeten overwegen hun inspanningen ter bestrijding van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme te versterken om het risico van strafrechtelijke vervolging te verminderen.
Wat heeft de toekomst in petto voor de AML-wetgeving?
Het is onvermijdelijk dat de AML-richtlijnen in de toekomst updates zullen ondergaan om nieuwe technieken voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme te voorkomen. Een van de recente gevaren betreft het gebruik van cryptocurrency's, die in de richtlijn nog niet duidelijk zijn aangemerkt als een open deur naar witwassen en financiering van terrorisme.
De traceerbaarheid van fondsen kan namelijk complex zijn door bijvoorbeeld coin mixers die voor criminelen een effectief middel zijn om de herkomst van hun cryptocurrency te verbergen. De toekomst met betrekking tot de wetgeving tegen het witwassen van geld en de financiering van terrorisme zal niet gemakkelijk zijn, aangezien de technieken zich ontwikkelen, steeds gediversifieerder en efficiënter worden.
Het doel van een wet als AML is ervoor te zorgen dat alle verschillende mogelijkheden van witwassen worden geregeld en naar behoren worden geanalyseerd. Het zou belangrijk zijn een echt analyseprotocol in te voeren voor de verschillende gevallen van witwassen en financiering van terrorisme.
Als complianceconsultants kunnen wij u op verschillende gebieden bijstaan, maar om de complianceafdeling optimaal te beheren, wordt het gebruik van een dashboardsysteem, dat onze verantwoordelijkheden dekt, een conditio sine qua non voor het succes van de afdeling.
